شمس الدين حافظ
285
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
201 - « سنگ خاره » رو بر رَهَش نهادم و بر من گذر نكرد * صد لطف ، چشم داشتم او يك نظر نكرد سيلِ سرشكِ ما ، ز دلش ، كين بدر نبرد * در سنگِ خاره ، قطرهء باران اثر نكرد يا رب ، تو اين جوانِ دلاور نگاهدار * كز تير آهِ گوشهنشينان ، حذر نكرد ماهى و مرغ ، دوش ز افغان من نخفت * وان شوخديده بين كه سر از خواب بر نكرد مىخواستم كه ميرَمَش اندر قدم چو شمع * او خود گذر به ما ، چو نسيم سحر نكرد جانا كدام سنگدلِ بىكفايت است * كاو پيش زخمِ تيغِ تو جان را سپر نكرد كلكِ زبان بريدهء حافظ در انجمن * با كس نگفت رازِ تو تا تركِ سر نكرد * توضيحات : نظر ( نگاه مهرآميز ) سنگ خاره ( سنگ سخت ) گذر ( عبور كردن ) يك نظر ( كنايه از توجه و التفات ) يا رب ( منادا - شبه جمله ) سيل سرشك ( سيل اشك ) كين ( دشمن ) معنى بيت ( 3 ) ( اى خدا تو آن جوان بىپروا را نگه دار زيرا از نفرين درويشان هم احتياط نكرد ) معنى بيت ( 5 ) ( آرزو مىكردم كه چون شمع زير قدم آن جوان فانى شوم اما آن جوان چون نسيم سحرى به ما گذر نكرد ) معنى بيت ( 7 ) ( حتى قلم سربريدهء حافظ هم تا زمانى كه راز عشق را در ميان جمع فاش نكرده بود سالم بود ) ( در راه عشق ، افشاى راز سر باختن است ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - ويژگيهاى روحى جنابعالى چنين است : خوشگذران ، انسانشناس ، جذاب و دلربا ، خيرخواه ، رفيقدوست ، باسليقه ، راستگو ، باوفا ، افراطى ، خوشرو ، مادىگرا ، پرجنبوجوش ، زرنگ ، پولساز ، شاد ، اهل مسافرت و ميهمانى رفتن ، ناقلا ، وسواسى ، داخل خانه خشن ولى بيرون مهربان ، دمدمى ، لجباز ، بااراده . 2 - بارها تلاش و فعاليت نمودهايد امّا موفق نشدهايد ولى خوشبختانه نااميد نشدهايد ، همين اميد و اراده قوى موجب پيشرفت جنابعالى خواهد شد ، اگر با توكل بر خدا و با استفاده از اراده ، علاقه ، تلاش ، قدرى بر سرعت عمل خود بيفزائيد ، موفق خواهيد شد ولى اگر از اين نيت فعلا صرفنظر كنى به مراتب بهتر است . 3 - خواجه در بيتهاى اول و دوم و چهارم به ترتيب مىفرمايد : ( رو به راه جانان كردم و به آستانهاش به خاك افتادم ولى او به من توجهاى نكرد و صد گونه لطف از او داشتم درحالىكه او يك نظر هم به من نكرد ) ( اشك سيلآساى ما نقش دشمنى را از دل او پاك نكرد زيرا در دل سنگ خارا دانه باران اثرى ندارد ) ( ديشب ماهى دريا و مرغ هوا از نالهء من آرام نگرفت ، بنگر كه آن محبوب گستاخ با شنيدن نالههاى من سر از بالين هم برنداشت و بيدار نشد ) تو خود حديث مفصل بخوان از اين سه معنى . 4 - آيندهء بسيار نيكويى خواهى داشت ، دست از ترديد و دودلى بردار و بااراده عمل كن ، مسافر در حال تحويل و تحول است ، بدين جهت فرصت ندارد ، كسى سر شما كلاه گذاشته به زودى رسوا مىشود ، قرض را با توكل بر خدا پرداخت كنيد ، تغيير شغل مناسب و خوب مىباشد ، امّا در اين موقعيت خريدوفروش و طلاق را توصيه نمىكنم . 5 - امكانات انجام اين نيت فراهم مىشود ، زندانى آزاد مىگردد و به مسافرتى مهم و مفيد و سازنده خواهيد رفت . حضرت على ( ع ) مىفرمايد : « انديشه نيمى از خرد است » . پس آدم عاقل فرصت نيك را به بخت نيك تبديل مىكند .